Operational Excellence (OpEx) is een begrip dat vaak wordt gebruikt, maar zelden scherp wordt gedefinieerd. Het wordt verward met Lean, Six Sigma, kostenreductie of “efficiënter werken”. In werkelijkheid is Operational Excellence geen toolset en geen eenmalig verbeterprogramma. Het is de manier waarop een organisatie structureel presteert.
In blog 1/5 van deze serie hebben we het fundament gelegd: waarom Operational Excellence het verschil maakt, en waarom prestaties voortkomen in elke sector of branche uit multidisciplinaire samenwerking en gedisciplineerde beheersing van variabelen end-to-end — niet uit toeval of “hero work”. In deze tweede blog verdiepen we één kernvraag: wat is Operational Excellence precies?
1. Wat is Operational Excellence?
Operational Excellence is het vermogen van een organisatie om consistent waarde te leveren aan de klant, tegen beheersbare kosten, met voorspelbare prestaties, terwijl zij zich tegelijk kan aanpassen aan veranderingen in markt, technologie en regelgeving.
Drie elementen zijn daarbij cruciaal.
- End-to-end denken. Operational Excellence kijkt niet naar losse afdelingen of individuele KPI’s, maar naar het volledige systeem: van vraag en ontwerp tot levering en service. Lokale optimalisatie — bijvoorbeeld een efficiënte fabriek die verkeerde producten maakt — ondermijnt altijd de totale systeemperformance.
- Multidisciplinaire, gedisciplineerde procesbeheersing. Prestaties zijn geen toeval en geen resultaat van individuele inspanning. Ze ontstaan uit expliciete keuzes, standaarden, feedbackloops en duidelijk eigenaarschap. Variatie wordt niet genegeerd, maar begrepen en beheerst.
- Continu verbeteren op basis van feiten. Operational Excellence is dynamisch. Het gaat niet om één optimale toestand, maar om het structureel verbeteren van prestaties op basis van data, leren en aanpassing.
2. Hoe herken je Operational Excellence in de praktijk?
In volwassen organisaties zie je Operational Excellence terug als:
– voorspelbare en stabiele output
– transparante prestaties over de hele keten
– expliciete trade-offs tussen kwaliteit, service, kosten en flexibiliteit
– verbeteringen die geborgd zijn*, niet in individuen
* in marketing, producten en services, concurrentie, installaties, systemen, processen, organisatie en cultuur
3. Wat Operational Excellence níet is
Operational Excellence is geen synoniem voor Lean, Six Sigma of TPM. Dat zijn methoden die kunnen bijdragen aan betere prestaties, maar ze zijn niet het doel op zich. Evenmin is Operational Excellence puur kostenreductie. Kosten dalen vaak als gevolg van betere beheersing, maar OpEx begint bij waarde en betrouwbaarheid.
Operational Excellence is daarmee geen “project”, maar een capability: het organisatievermogen om het systeem te begrijpen, te sturen en te verbeteren. Dat vraagt om helder ontwerp (processen en besturing), discipline in uitvoering (standaarden en gedrag) en feedback op basis van feiten (metingen die leiden tot besluiten).
4. Key takeaways – Operational Excellence
- Operational Excellence is een capability, geen project
Het is een structureel organisatievermogen, geen tijdelijk verbeterprogramma. - End-to-end prestaties zijn leidend
Lokale KPI-optimalisatie schaadt het systeem als geheel. - Prestaties komen voort uit discipline, niet toeval
Standaarden, keuzes en eigenaarschap bepalen resultaten — niet hero work. - Variatie wordt beheerst, niet genegeerd
Operational Excellence maakt variatie zichtbaar en bestuurbaar. - Continu verbeteren is feitgedreven en geborgd
Verbeteringen zijn gebaseerd op data en worden structureel verankerd.
Food4TheBrain (2026)
Operational Excellence, Building process clarity today for the value chain of tomorrow.
info@act2vision.nl | +31 (0) 686 698 026 | Amsterdam, Netherlands, EEA
- Blog series: Operational Excellence (2/5)
- Blog series: Supply Chain Digital Twins
- Blog series: Carbon Capture and Storage
